برنامهریزی درسی مؤثر: چطور در کمترین زمان بیشترین نتیجه را بگیریم؟
- مهر ۵, ۱۴۰۴
- بدون دیدگاه
- برنامه ریزی درسی
شروع سال تحصیلی برای خیلی از دانشآموزان و حتی والدین با دغدغه بزرگ مدیریت زمان و درس خواندن درست همراه است. بعضیها ساعتها پای کتاب مینشینند اما نتیجهای که انتظار دارند را نمیگیرند. دلیلش ساده است: روش مطالعه و برنامهریزی آنها درست نیست.
در این مطلب قرار است یاد بگیریم چطور با یک برنامهریزی درسی مؤثر میتوانیم در کمترین زمان، بیشترین نتیجه را به دست آوریم.
چرا برنامهریزی درسی اهمیت دارد؟
به نظر من هیچ کس بهتر از خود دانش آموز نمیتواند برایش برنامه ریزی انجام دهد. چون دانش آموز قابلیتهای خودش در یادگیری را بهتر از هرکسی میداند. پس بهتر است اول از همه خودتان دست به کار شوید. یک دفترچه بردارید و شروع کنید به نوشتن تایمهایی که شما در آن عملکرد بهتری دارید. خیلی وقتها میبینیم دانشآموزان با وجود تلاش زیاد، به نتیجه دلخواه نمیرسند. دلیلش بینظمی در مطالعه است. پس داشتن یک برنامهریزی درسی به دانش آموزان در پیدا کردن راحتتر مسیر کمک خواهد کرد.
جالب است بدانید که بدون برنامه:
- زمان هدر میرود.
- استرس شب امتحان بیشتر میشود.
- مرور درست انجام نمیشود.
- انگیزه برای ادامه درس خواندن کم میشود.
برنامهریزی درسی مؤثر به شما کمک میکند تمرکز داشته باشید، مسیر یادگیریتان مشخص شود و از وقت خود بهترین استفاده را ببرید.
۱. هدفگذاری قبل از شروع
انسان بدون هدف، نمیتواند به نتیجه برسد. به نظر من اگر هدف داشته باشید، قادر خواهید بود حتی ساعت 5 صبح هم بیدار شوید و شروع به مطالعه کنید. با داشتن هدف انگیزه پیدا خواهید کرد و کارها برایتان شیرین و دلپذیر خواهد شد. اولین قدم در برنامهریزی درسی مؤثر، هدفگذاری است.
- هدف کوتاهمدت: مثلاً خواندن ۲ فصل از کتاب ریاضی در یک هفته.
- هدف بلندمدت: قبول شدن در یک رشته یا رسیدن به معدل بالا.
وقتی هدف مشخص باشد، ذهن انگیزه بیشتری برای حرکت دارد.
۲. زمانبندی واقعبینانه
اما از همه چیز مهمتر این است که شما اهداف و برنامههای واقعی برای خودتان در نظر بگیرید. اهدافی که قابل اجرا باشد. به همین دلیل گفتم بهترین کسی که میتواند برای شما برنامهریزی کند، خودتان هستید. خیلیها در برنامهریزی اشتباه میکنند و زمانهایی غیرواقعی برای مطالعه در نظر میگیرند. نتیجه این میشود که برنامه اجرا نمیشود.
- بهتر است برای هر جلسه مطالعه، ۳۰ تا ۵۰ دقیقه زمان بگذارید.
- بعد از هر جلسه مطالعه، ۱۰ دقیقه استراحت کنید.
- ساعات اولیه صبح یا بعد از ظهر (وقتی ذهن تازه است) بهترین زمان مطالعه است.
۳. استفاده از روشهای مطالعه فعال
برای من بارها پیش آمده است که در حال خواندن یک کتاب هستم، اما ناگهان به خودم میآیم و میبینم چیزی به خاطر ندارم. میدانید دلیلش این است که فقط در حال خواندن بودم و ذهنم مرا به جاهای دیگر برده بود. به همین خاطر فهمیدم که روشهای مطالعه چرا انقدر مهم هستند. اگر مطالعه با روشهای خلاقانه ترکیب شود، آن وقت است که شما لذت واقعی درس خواندن را میچشید. به عبارت دیگر فقط خواندن متن کافی نیست. باید ذهن را فعال کنید:
- یادداشتبرداری: نکات مهم را خلاصه کنید.
- فلشکارت: برای لغات زبان یا فرمولها عالی است.
- یادآوری فعال: از خودتان سؤال بپرسید یا از کسی بخواهید از شما بپرسد.
این روشها باعث میشوند یادگیری عمیقتر شود و فراموشی کمتر.
۴. تعادل بین درس و استراحت
من بارها شنیدهام که کسانی که دکتر شدهاند گفتهاند ما روزی 16 ساعت درس میخواندیم. اما به نظر شما آیا آنها مدام و پشت سرهم و بدون وقفه درس خواندهاند؟ بعید میدانم. خیلیها فکر میکنند هرچه بیشتر درس بخوانند موفقترند. اما مغز انسان ظرفیت محدودی دارد.
- خواب کافی (۷ تا ۸ ساعت در شب) برای یادگیری ضروری است.
- ورزش سبک مثل پیادهروی یا بازی کردن با دوستان، انرژی ذهنی را بالا میبرد.
- استراحتهای کوتاه باعث افزایش تمرکز میشود.
پس به مغز خودتان این اجازه را بدهید که اگر به صورت پیوسته درس میخوانید، خسته شود و چیزی یاد نگیرد!
۵. مدیریت عوامل حواسپرتی
متأسفانه در دنیایی زندگی میکنیم که به سختی میتوانیم برای یک ساعت، ذهن خودمان را متمرکز نگه داریم. اکثر ما برای استراحت و یا حتی آرامش گرفتن، به سراغ گوشی ، تی وی و شبکههای اجتماعی میرویم. به نظرم این بزرگترین اشتباه ممکن است. چون گوشی و شبکههای اجتماعی علاوه بر اینکه دزد زمان شما هستند، در موقع مطالعه هم هواس شما را پرت میکنند و به راحتی تمرکزتان را از دست میدهید. برای مدیریت این موضوع:
- گوشی را هنگام مطالعه در اتاق دیگر بگذارید.
- از اپلیکیشنهای مدیریت زمان (مثل Forest) استفاده کنید.
- فلش کارتهای یادبوم را هم فراموش نکنید.😍
- یک فضای مطالعه آرام و مرتب برای خود بسازید.
۶. مرور منظم و تکرار
ذهن انسان همانطور که بسیار انعطافپذیر و آموزشپذیر است، به راحتی میتواند فراموشکار شود. این شما هستید که باید با تکرار منظم دروس، با فراموشی مقابله کنید. یکی از رازهای بزرگ موفقیت درسی، مرور به موقع است. من یک برنامه ریزی مرور درسی به شما میدهم و قول میدم که اگر رعایت کنید، نتایج فوق العادهای میگیرید.
- مرور اول: یک روز بعد از مطالعه
- مرور دوم: یک هفته بعد
- مرور سوم: یک ماه بعد
این تکرارها باعث میشود مطالب برای همیشه در ذهن ماندگار شوند.
۷. انعطافپذیر باشید
دیدین بعضیا مثلا سال دیگه کنکور دارن، از الان خودشون رو زندونی کردن و هیچ جا نمیرن؟ این به نظرم درست نیست. یا مثلا آخر هفته امتحان دارند، از الان ورود و خروج رو ممنوع کردن؟! به نظر من اگر برنامه ریزی داشته باشید، دیگه نیازی نیست انقد به خودتون سخت بگیرید! برنامهریزی درسی مؤثر یعنی برنامهای که قابل تغییر باشه.
اگر یک روز به مهمانی یا ورزش رفتید و نتونستید طبق برنامه درس بخونید، خودتون را سرزنش نکنید. فقط زمان دیگری جبران کنید.
۸. والدین چه نقشی دارند؟
برای بچههای مدرسهای در ایران، حمایت والدین بسیار مهم است. والدین میتوانند:
- فضای آرام برای مطالعه فرزند فراهم کنند.
- بدون فشار زیاد، او را تشویق کنند.
- همراه با او هدفگذاری کنند.
وقتی بچه احساس کند تنها نیست، انگیزه بیشتری برای درس خواندن خواهد داشت. این طور نباشد که بچه امتحان دارد و والدین مهمانی برگزار کنند. یا به مهمانیهای مهم بروند. درست است که شاید یک مدت سختی برای همه اتفاق بیفتد، اما نتیجه آن اگر هدف مشخص وجود داشته باشد، شگفت انگیز خواهد بود.
جمعبندی
برنامهریزی درسی مؤثر به این معنا نیست که ساعتهای طولانی درس بخوانیم، بلکه یعنی درست و با کیفیت مطالعه کنیم. با هدفگذاری، مدیریت زمان، استفاده از روشهای فعال یادگیری و مرور منظم میتوانید در زمان کمتر، نتیجه بهتری بگیرید.
اگر میخواهید یک قدم جلوتر بروید، میتوانید از پلنرهای درسی یا فلشکارتهای آموزشی یادبوم استفاده کنید تا برنامهریزی و مرور شما منظمتر شود.